Zmiany w obrębie skóry i tkanki pod­skórnej. Przedgłowie jest to miękki obrzęk skóry i tkanki podskórnej, tej części ciała, która rodzi się jako przodująca. Naj­częściej obrzęk występuje na szczycie gło­wy i ustępuje po kilku dniach. Po porodzie miednicowym występuje również obrzęk narządów płciowych. Obrzęk brodawek sutkowych. Pod koniec 1 tygodnia i przez następnych kilka tygo­dni po porodzie u pewnej liczby noworod­ków obojga płci stwierdza się powięk­szenie gruczołów sutkowych. Jest ono zmienne, od niewielkiego do dużego, a z brodawki wydziela się żółtawobiały płyn —siara. Nie towarzyszy tym zmianom zaczerwienienie skóry i bolesność. Obrzmienie sutków i wydzielanie siary jest następstwem działania hormonów matki, które przedostały się do krwi noworodka w czasie porodu. Nie należy drażnić tej okolicy ręcznikiem w czasie kąpieli, ani też wyciskać zawartości sutków, ponieważ takie postępowanie może grozić zakaże­niem i ropnym zapaleniem. Po kąpieli wskazane jest założenie jałowego ga­zika.

U noworodków na skórze nosa i okolicy pojawiają się liczne białawe grudki, wiel­kości łebka od szpilki. Są to zaczopowane gruczoły łojowe, które znikają bez leczenia.

Żółtaczka fizjologiczna. Pod koniec drugiego lub na początku trzeciego dnia życia pojawia się u noworodka żółtawe zabarwienie skóry, które w następnych dniach się nasila. Jest to żółtaczka fizjo­logiczna. Czas jej trwania wynosi od 7 do 10 dni, wyjątkowo może się przedłużać. W tym czasie stolec noworodka jest zabar­wiony, natomiast mocz jest intensywnie wysycony, ciemnożółty. Jeśli żółtaczka przedłuża się ponad 10 dni, mówimy o żół­taczce przedłużającej się, która może trwać do 3 tygodni i dłużej. Konieczne jest wów­czas wykonanie specjalistycznych badań w celu wykazania innych przyczyn jej utrzymywania się (może być ona wywoła­na chorobą hemolityczną noworodka, za­rośnięciem dróg żółciowych, uogólnio­nym zakażeniem krwi i innymi przyczyna­mi). U wcześniaków żółtaczka fizjologicz­na trwa dłużej. U niektórych dzieci w prze­biegu żółtaczki fizjologicznej obserwuje

się zwiększoną senność, mniejszą ruch­liwość i słabszy odruch ssania. Żółtaczka fizjologiczna nie wymaga leczenia.

Dalsze dni życia noworodka związane są z umiejętnością pokonywania przez niego pierwszych trudnych godzin życia, a przebieg okresu noworodkowego zależy w znacznym stopniu od prawid­łowego w tym okresie postępowania i pie­lęgnowania noworodka. Przystosowanie się noworodka do nowych warunków ży­cia pozamacicznego określane jest stanem przejściowym lub okresem adaptacyjnym.

Przejście z życia wewnątrzmacicznego do samodzielnego życia, poza ustrojem matki, wymaga przystosowania się do zmienio­nych warunków w obcym i nowym dla płodu środowisku zewnętrznym. Poród jest zatem gwałtowną zmianą warunków życia. Z chwilą porodu noworodek uru­chamia własne mechanizmy oddychania, krążenia, trawienia, wydalania i inne. Za­czyna więc samodzielne życie, a dodat­kowo może być obarczony urazem, niedo­tlenieniem mózgu i innymi zaburzeniami, jakie niesie trudny poród. Każdy poród, również fizjologiczny, stanowi duże ob­ciążenie dla noworodka, może wywołać stan wstrząsu, którego następstwem jest obniżenie temperatury ciała, spadek stęże­nia cukru we krwi, a czasami wapnia, i inne zaburzenia metaboliczne, co stwarza stan zagrożenia.

Przejściowo utrzymujące się stany niechorobowe u noworodków

Pierwsze godziny życia noworodka.

W życiu wewnątrzmacicznym wszystkie potrzeby rozwijającego się płodu zaspoka­jane są przez organizm matki. Odżywianie płodu, dostarczanie tlenu oraz wydalanie zbędnych produktów jego przemiany ma­terii odbywa się za pośrednictwem krąże­nia łożyskowego. Środowisko wewnątrz-maciczne ma optymalne warunki dla roz woju płodu i chroni płód od gwałtownego działania czynników zewnętrznych, otacza go płaszczem płynu owodniowego i utrzy­muje stałą temperaturę środowiska we-wnątrzmacicznego.